Na skróty

Historia miasta Krakowa

dzieje grodu Kraka

Do XIII wieku

200 tys. lat p.n.e. – Tyle lat liczą najstarsze odnalezione w okolicach Krakowa (w grotach w okolicy Ojcowa) ślady człowieka.
50 tys. lat p.n.e. - Wiek najdawniejszych paleolitycznych skupisk osadniczych na Wawelu.
IX w. – Na Wawelu powstał warowny gród i podegrodzie. W drugiej połowie tego wieku wykrystalizowało się plemienne państwo Wiślan, a ówczesny Kraków stanowił jego centrum. Jednak pod koniec IX wieku państwo Wiślan utraciło niezależność na rzecz rzeszy Wielkomorawskiej rządzonej przez księcia Świętopełka. Wiślanie odzyskali niepodległość w roku 907. Powstał wtedy luźny stosunek zależności Wiślan od Czech.
965 r. – Z tego roku pochodzi pierwszy pisany dokument, w którym trzykrotnie występuje nazwa miejscowa Krakowa. Jest to relacja kupca i podróżnika z arabskiej wówczas Hiszpanii, Ibrahima ibn Jakuba.
1000 r. – Powstaje biskupstwo krakowskie.
1020 r. – Bolesław Chrobry rozpoczął budowę katedry wawelskiej.
1038 r. – Książę Kazimierz Odnowiciel uczynił gród krakowski swoją siedzibą, tym samym Kraków stał się stolicą kraju.
1090 - 1098 r. – Rozpoczętą przez Chrobrego budowę katedry wawelskiej kontynuował król Władysław Herman

XIII – XIV wiek

1241 r. – Niemal całkowite zniszczenie miasta w wyniku trwających dwa lata najazdów tatarskich.
1257 r., 5 czerwiec – Książę krakowski Bolesław Wstydliwy wydał przywilej lokacji miasta Krakowa na prawie magdeburskim. Wszystkie ulice według tego prawa powinny się rozchodzić promieniście pod kątem prostym. Do dzisiaj w mieście istnieją budowle świadczące o ich przedlokacyjnym charakterze i pełnionych przez nie ważnych funkcjach. Tymi budowlami są kościoły: Mariacki, Św. Jana i Św. Wojciecha stojące ukośnie do wszelkich osi. Niezgodne z zasadami prawa lokacyjnego są też krzywizny ulic: Mikołajskiej, Brackiej, Kanoniczej oraz pozostawienie ul. Grodzkiej wychodzącej z Rynku nie pod katem prostym.
1286 r. – Kraków otrzymał pozwolenie na otoczenie miasta murami obronnymi wydane przez Leszka Czarnego.
1291 r. – Do Krakowa wkraczają wojska czeskie i zajmują miasto na 15 lat.
1300 r. – Wybudowano Bramę Floriańską.
1306 r. – Władysław Łokietek udzielił mieszczaństwu krakowskiemu przywilejów handlowych i podatkowych.
1333 r. – Dnia 24 kwietnia w katedrze wawelskiej miała miejsce koronacja na króla Polski Kazimierza III zwanego Wielkim. Na okres jego panowania, przypada początek wielkiego rozkwitu miasta jako ważnego centrum handlowego, stolicy państwa oraz ośrodka kultury i nauki.
1335 r. – Dnia 27 lutego Kazimierz III nadał dokument lokacyjny dla nowego miasta - Kazimierza, które położone było po drugiej stronie koryta Wisły płynącego wtedy w miejscu dzisiejszej ulicy Dietla.
1364 r. – Na mocy wydanego dnia 12 maja przez króla Kazimierza III aktu erekcyjnego założona została Akademia Krakowska.
1366 r. – Król Kazimierz III podniósł do godności miasta dotychczasową osadę Kleparz.
1380 - 1400 r. – 20 lat trwała budowa gotyckich Sukiennic.
1383 r. – Ukończono budowę Wieży Ratuszowej na krakowskim Rynku.
1386 r. – Na Wawelu ma miejsce koronacja na króla Polski księcia Władysława Jagiełło. Przed koronacją przyszłego króla ochrzczono w kościele OO. Franciszkanów. Władysława Jagiełło zapoczątkował 200-tu letnie panowanie nowej dynastii Jagiellonów na polskim tronie.

XV – XVI – XVII wiek

1438 r. – Na wieży kościoła Mariackiego zawieszono nowy dzwon, nazywany później "Półzygmuntem".
1477-1489 r. – Wit Stwosz wykonał ołtarz w Kościele Mariackim.
1478 r. – Na szczycie wyższej wieży kościoła Mariackiego, dotąd krytej drzewem, założono gotycki ołowiany hełm.
1498 r. – Ukończono budowę Barbakanu.
1500 r. – Na Wawelu rozpoczęto budowę renesansowego zamku.
1520 r. – Na wawelskiej dzwonnicy katedralnej, podwyższonej jedno piętro, w obecności króla, zawieszono 9 lipca największy polski dzwon zwany „Zygmuntem".
1525 r. – Na rynku krakowskim książę pruski Albrecht Hohenzollern złożył królowi polskiemu Zygmuntowi I Staremu hołd.
1537 r. – W ramach polonizacji mieszczaństwa król Zygmunt I przeniósł nabożeństwa i kazania niemieckie z kościoła Mariackiego do małego kościoła św. Barbary.
1555 r. – Pożar Sukiennic. Ich odbudowa trwała od 1556 do 1559 roku. Z tego okresu pochodzi attyka według projektu Jana Marii Padovano.
1588 r. – Otwarta została pierwsza świecka szkoła średnia.
1592 r. – Niższa wieża kościoła Mariackiego otrzymała znajdujący się na niej do dnia dzisiejszego hełm.
1596 r. – Rozpoczęła się budowa kościoła św. Piotra i Pawła przez przybyły do Krakowa osiem lat wcześniej zakon jezuitów.
1609 r., 25 maja – Król Zygmunt III opuścił wraz z rodziną Wawel. Tym samym stolica kraju została przeniesiona do Warszawy (bez formalnego aktu). Miejscem koronacyjnym królów Polski pozostała nadal katedra na Wawelu.
1655 r. – W roku tym ma miejsce pierwszy rabunek miasta przez obce wojska. Wraz z upadkiem Rzeczypospolitej rozpoczął się upadek Krakowa.
1680 r., 23 maja – W wyniku uderzenia pioruna zapaliła się Wieża Ratuszowa, której odbudowa miała miejsce w latach 1683-1686.

XVIII wiek

1722 r. – Przed kościołem św. Piotra i św. Pawła ustawiono figury dwunastu apostołów autorstwa Dawida Hella.
1734 r., 17 styczeń – Na Wawelu odbyła się koronacja Augusta III Sasa i była to ostatnia koronacja królewska w Krakowie.
1745 r. – Powstaje Akademia Sztuk Pięknych. Uniwersytet roztoczył opiekę nad artystami Krakowie, zakładając szkołę rysunku i rzeźby. Zamieniona została w roku 1818 w wydział a w 1877 roku w samodzielną Szkołę Sztuk Pięknych. W 1910 roku zyskuje już rangę Akademii. Pierwszym jej rektorem był Jan Matejko.
1750 r. – Zbudowano zachodnią późnobarokową kruchtę kościoła Mariackiego według projektu Franciszka Placidiego. Drzwi ozdobione rzeźbionymi głowami apostołów i świętych polskich wstawione zostały do niej dopiero w 1929 roku.
1791 r. – Zlikwidowane zostało administracyjne rozbicie. Kraków, Kleparz, Kazimierz i inne jurydyki połączono w jedno miasto.
1792 r. – Kraków podzielono na cztery cyrkuły: Śródmieście, Kazimierz, Garbary i Kleparz z Krowodrzą.
1792 r. – Wojska rosyjskie wkraczają do miasta w wyniku przegranej Targowicy.
1793 r. – W wyniku drugiego rozbioru Polski Kraków znalazł się pod okupacją rosyjską trwającą do 1794 roku.
1794 r. – Na krakowskim rynku dnia 24 marca wybuchła Insurekcja Kościuszkowska. Rozpoczyna działalność Komisja Porządkowo Cywilno-Wojskowa, której zadaniem jest mobilizacja wojska i rozbudowa fortyfikacji.
1784 r.,15 czerwca – Kapitulacja miasta będąca początkiem półtorarocznej okupacji pruskiej.
1795 r. – Z kraju do Prus wywiezione zostają zrabowane ze skarbca wawelskiego insygnia koronacyjne królów polskich.
1796 r. – Trzeci rozbiór Polski oraz początek 13-letniej okupacji Krakowa przez Austriaków.
1798 r. – Krakowski Teatr Stary rozpoczyna działalność.

XIX wiek

1804 r. – Kraków został ogłoszony miastem otwartym, co oznaczało zburzenie średniowiecznych murów, baszt i bram, które miało miejsce w latach 1807-1815.
1809 r. – Kraków przyłączono do Księstwa Warszawskiego i do 1815 był stolicą departamentu.
1811 r. – W miejscu wyburzonych kilku kamienic i kościoła św. Szczepana powstał Plac Szczepański.
1815 r. – Na Kongresie Wiedeńskim utworzono Wolne Miasto Kraków będące do 1846 stolicą maleńkiej, formalnie niepodległej Rzeczypospolitej Krakowskiej
1820 r. – Na mocy decyzji senatu Wolnego Miasta Krakowa w miejscu zasypanych dawnych fortyfikacji miejskich i wyburzonych średniowiecznych murów obronnych powstały Planty.
1820-1823 r. – Budowa Kopca Kościuszki.
1841 r. – Zburzono podwójny mur łączący Barbakan z Bramą Floriańską czyli tzw. szyję.
1844 r. – Senat podpisał umowę na budowę kolei, łączącej Kraków z Mysłowicami. Położony został również kamień węgielny pod budowę dworca kolejowego.
1846 r. – W nocy z 22 na 23 lutego roku powstał Rząd Narodowy. Do Wolnego Miasta Krakowa wkroczyły oddziały austriackie.
1850 r. – W roku tym miał miejsce wielki pożar miasta trwający 10 dni, w czasie którego spłonęło 160 domów, 4 kościoły i dwa klasztory.
1856 r. – Zakończono prace fortyfikacyjne w mieście. Wzdłuż dzisiejszych Alei Trzech Wieszczów zbudowano wał, a Kraków ogłoszono Twierdzą.
1883 r. – W mieście po raz pierwszy zastosowano oświetlenie elektryczne.
1866 r. – Pierwszym prezydentem Krakowa został rektor UJ prof. dr Józef Konrad Dietl, z którego inicjatywy zrealizowano budowę wodociągów i kanalizacji w mieście
1879 r. – W Krakowie powstało Muzeum Narodowe będące pierwszym muzeum na ziemiach polskich.
1890 r. – Z Paryża do Krakowa sprowadzono zwłoki Adama Mickiewicza i pochowano je w krypcie królewskiej na Wawelu.
1893 r. – Otwarto Teatr im. Juliusza Słowackiego.
1895 r. – Odsłonięto pomnik Adama Mickiewicza na Rynku Głównym.

XX - XXI wiek

1914 r. – Z krakowskich Oleandrów wyruszyła I Kompania Kadrowa. W okresie I Wojny Światowej Kraków pełnił rolę głównego ośrodka politycznego Polski, w którym działał Naczelny Komitet Narodowy.
1918 r. – Kraków znalazł się w niepodległym państwie polskim.
1919 r. – Otwarcie Akademi Górniczej.
1927 r. – Do Krakowa sprowadzono z Paryża zwłoki Juliusza Słowackiego.
1939-1945 r. – Trwa druga wojna światowa, 6 listopada 1939 roku przeprowadzona została w Krakowie akcja "Sonderaktion Krakau" w czasie której aresztowano 183 wybitnych polskich uczonych. W 1941 r. powstało w Podgórzu getto żydowskie. Wyzwolenie Krakowa miało miejsce dnia 20 stycznia 1945 roku, do miasta wkroczyły sowieckie wojska, a rządy w Polsce przejęli komuniści.
1950 r. –Z najstarszej części kopalni soli w Wieliczce utworzono Muzeum Żup Krakowskich.
1951 r. – Do Krakowa przyłączona została Nowa Huta.
1956 r – Założono "Piwnicę pod Baranami", będącą miejscem skupiającym krakowskich artystów. Jej pierwszym dyrektorem był Piotr Skrzynecki. Najgłośniejsze nazwiska związane z "Piwnicą pod Baranami" to: Krzysztof Penderecki, Ewa Demarczyk, Marek Grechuta, Grzegorz Turnau, Jacek Wójcicki, Jan Nowicki, Jan Kanty Pawluśkiewicz i wielu innych.
1957 r. – W maju ma miejsce pierwsze święto młodzieży studenckiej "JUWENALIA". Studenci do dziś kultywują tę tradycję przejmując na kilka majowych dni władzę w mieście.
1978 r. – Stare Miasto w Krakowie zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO, w tym samym roku na listę tą wpisana została także zabytkowa kopalnia soli w Wieliczce.
1978 r. – Papieżem zostaje wybrany dotychczasowy Arcybiskup Metropolita Krakowski, ksiądz Kardynał Karol Wojtyła.
2004 r. – Śmierć Czesława Miłosza.
2004 r. – Na rynku Głównym rozpoczęte zostały prace mające na celu wymianę całej nawierzchni. Wmurowano kamień węgielny pod budowę gmachu operetki.
2005 r. - Śmierć papieża Jana Pawła II.
2007 r. - Obchody 750-lecia lokacji miasta na prawie magdeburskim.

Źródło:

Dobrowolski T., Sztuka Krakowa, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1959r.
Francic M., Kalendarz dziejów Krakowa, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1964r., 1998r.

Dodaj komentarz

Wasze opinie

2008-11-29
KRÓLEWSKIE STOŁECZNE MIASTO KRAKÓW
Kraków dawna stolica Polaków !
kinga2008-01-11
Krakow bardzo piekne miasto druga Florencja

Redakcja come2europe.eu nie ponosi odpowiedzialności za wypowiedzi Internautów opublikowane na stronach serwisu oraz zastrzega sobie prawo do redagowania, skracania bądź usuwania komentarzy zawierających treści zabronione przez prawo, uznawane za obraźliwie lub naruszające zasady współżycia społecznego.