O nas :: Kontakt :: Mapa strony :: Zaloguj


PolishEnglishSpanish
Poniedziałek, 2014.12.22  Imieniny obchodzą: Bożena, Honorata, Beata

Kraków

 


Kościół Mariacki

kościół archiprezbiterialny Wniebowzięcia NMP

Kościół archiprezbiterialny pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny był świątynią krakowskiego patrycjatu i mieszczaństwa, a od 1223 roku kościołem parafialnym. Znajduje się w północno-wschodnim rogu Rynku Głównego u wylotu ul. Floriańskiej.

Historia

Pierwotnie w tym miejscu stał kościół drewniany, a pierwszy murowany, w stylu romańskim wybudowano w latach 1221-1222. Według Długosza kościół został ufundowany przez biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża. Przeniesiono wtedy do nowo wybudowanego kościoła parafię z dawnego drewnianego kościoła św. Trójcy. Świątynia ta została wkrótce po wzniesieniu zniszczona, a nastąpiło to w wyniku najazdów tatarskich. Z romańskiego kościoła do naszych czasów zachowały się pod ziemią jedynie fragmenty fundamentów oraz bazy kolumn międzynawowych.

Historia obecnego kościoła sięga początków XIV wieku, kiedy na miejscu kamiennej bazyliki z XIII wieku zaczęto wznosić ceglany gotycki kościół z dwiema wieżami. Budowę rozpoczęto w latach 1355-1365 od wykonania prezbiterium, którego fundatorem był Mikołaj Wierzynek Starszy. Pod koniec XIV stulecia, podwyższone zostały wieże. W latach 1392-1397, pod kierownictwem Henryka Parlirera, wyburzono stare mury między nowym prezbiterium, a wieżami i wzniesiono nowy korpus świątyni. Nowy korpus, o bazylikowym charakterze zbudował mistrz Mikołaj Werner. W latach 1400-1406 dokończona została budowa dwóch Wież Mariackich, z których wyższa została wieżą strażniczą. W 1442 roku zawaliło się sklepienie chóru. Nowe, gwiaździste sklepienie wykonał mieszkaniec Kazimierza, Czipser. W latach 1433-1446 architekt Franciszek Wiechoń zbudował boczne kaplice, a w 1478 r. podwyższono i odnowiono wyższą wieżę kościoła, nadając jej zwieńczeniu istniejącą do dziś formę gotycką. Prawie dwieście lat później, w 1666 roku, na koronkowym hełmie wykonanym przez cieślę Macieja Heringha, umieszczono złoconą koronę. Niższa wieża, nakryta hełmem późnorenesansowym, jest dzwonnicą kościoła. Najstarszy z dzwonów kościoła liczy ponad pięćset lat.

W dzisiejszej postaci kościół jest więc gotycką trzynawową bazyliką, z sześcioma otwartymi do wewnątrz kaplicami, dwiema wieżami i ośmiobocznym prezbiterium. Wejście do kościoła prowadzi przez piękną późnobarokową kruchtę, zbudowaną w XIII wieku według projektu znakomitego architekta włoskiego, Franciszka Placidiego.

Wyższa wieża (81 m), kwadratowa, poprzedzielana na kondygnacje poprzez dodanie gzymsów, wyżej przechodzi w węższy ośmiobok. Szczyt wieży wieńczy drewniany późnogotycki hełm złożony z zaostrzonej iglicy, otoczonej mniejszymi wieżyczkami i ozdobionej w XVII wieku koroną, symbolem Matki Boskiej. Wieża ta służyła zawsze jako strażnica miejska. W średniowieczu czuwający na niej dniem i nocą trębacz dawał hejnałem sygnał do zamknięcia lub otwarcia bram w murach miejskich, a także gdy dostrzegł pożar lub zbliżającego się wroga. Tradycja odgrywania średniowiecznego hejnału podtrzymywana jest w Krakowie do dzisiaj. Z melodią hejnału związana jest jedna z legend Krakowa. Opowiada ona, że gdy na Kraków w XIII wieku napadli Tatarzy, strażnik czuwający na wieży kościoła pierwszy dostrzegł zbliżającego się wroga, ale gdy zaczął trąbić na alarm, dosięgła go strzała tatarskiego wojownika i trębacz nie dokończył już swojej melodii. Dlatego, na pamiątkę tego wydarzenia, hejnał z Wieży Mariackiej urywa się w połowie frazy.

Niższa wieża, służąca jako kościelna dzwonnica, wznosi się ku niebu na wysokość 69 metrów. Nakryto ją późnorenesansowym hełmem z końca XVI wieku. Składa się on z eliptycznej kopuły zwieńczonej ażurową latarnią. W czterech rogach umieszczone są mniejsze kopułki na niskich sześciobocznych podstawach. Wieża wzniesiona jest na planie kwadratu i podobnie jak wyższa siostra, ma widoczny podział na kondygnacje w postaci gzymsów i charakterystycznych gotyckich ostrołukowych okien. W wieży zawieszonych jest pięć dzwonów:

  • pierwszy, pochodzący z przełomu XIII i XIV stulecia ozdobiony ornamentem roślinnym;
  • drugi, pochodzący z końca XIV wieku, ufundowany przez króla Jagiełłę, ozdobiony odlewami herbów Krakowa i Pogoni, a także medalionami z symbolami ewangelistów;
  • trzeci, wykonany podobnie jak wcześniejszy przez Jana Weygla w 1390, a więc w cztery lata po odlaniu drugiego dzwonu;
  • nazywany Półzygmuntem czwarty dzwon, z 1438 roku wykonany przez Jana Freudentala, o pięknej i bogatej dekoracji;
  • i wreszcie dzwon zegarowy z połowy XVI wieku, współdziałający z dzwonem umieszczonym w wyższej Wieży Mariackiej.

Wnętrze

Plan kościoła

http://www.bazylika-mariacka.krakow.pl/

  1. Ołtarz Główny
  2. Kamienna Figura Jezusa na Krzyżu (Wit Stwosz)
  3. Cyborium
  4. Ołtarz Zwiastowania
  5. Ołtarz Św. Stanisława
  6. Ołtarz Św. Józefa
  7. Ołtarz Św. Anny
  8. Ołtarz ŚŚ. Hieronima i Augustyna
  9. Ołtarz Św. Agnieszki
  10. Ołtarz Św. Sebastiana
  11. Ołtarz Hołdu Trzech Króli
  12. Ołtarz ŚŚ. Szymona i Judy Tadeusza
  13. Ołtarz Św. Apolonii
  14. Ołtarz Św. Marii Magdaleny
  15. Ołtarz Św. Filipa Nereusza
  1. Wieża wyższa
  2. Wieża niższa
  3. Kruchta
  4. Przedsionek
  5. Kaplica MB Częstochowskiej
  6. Kaplica Św. Antoniego
  7. Kaplica Św. Łazarza
  8. Kaplica Św. Walentego (MB Ostrobramskiej)
  9. Kaplica Św. Jana Nepomucena
  10. Kaplica Św. Jana Chrzciciela
  11. Kaplica Św. Wawrzyńca
  12. Kaplica Przemienienia Pańskiego
  13. Prezbiterium
  14. Zakrystia
  15. Kaplica MB Loretańskiej

Wnętrze świątyni wypełnione jest dziełami sztuki o wielkiej wartości artystycznej, w większości z okresu baroku. Obecna polichromia kościoła wykonana została z końcem XIX wieku przez Jana Matejkę i współpracujących z nim malarzy: Stanisława Wyspiańskiego i Józefa Mehoffera. W ogromnych oknach prezbiterium zachowały się piękne gotyckie witraże z XIV wieku.

Najcenniejszym obiektem we wnętrzu kościoła jest późnogotycki ołtarz Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny, pierwsze i najbardziej znane z dzieł Wita Stwosza. Ołtarz powstał w latach 1477-1489 z inicjatywy mieszczaństwa Krakowa i jest największym tego rodzaju ołtarzem w Europie. Jego wymiary to 11 x 13 m, a realistycznie oddane postacie mają wysokość ok. 2,7 m. Wykonany jest w drzewie dębowym (konstrukcja) i lipowym (rzeźby). Podstawę Ołtarza stanowi predella z drzewem genealogicznym Chrystusa i Maryi. Szafę nastawy zdobią cztery skrzydła, z których dwa (zewnętrzne) są nieruchome. Tematem głównym ołtarza jest Zaśnięcie Matki Boskiej. Pełne ekspresji i patosu postacie wyrzeźbione są z wielkim realizmem, artysta odtworzył najdrobniejsze nawet szczegóły, możliwe do zobaczenia tylko z bliska. Otwarta szafa obrazuje tajemnice Radości Maryi od Zwiastowania do Zesłania Ducha Świętego przedstawione na skrzydłach ołtarza. W centrum zobrazowana jest scena Zaśnięcia Maryi Panny w otoczeniu Apostołów, a powyżej niej Wniebowzięcie i Koronacja w asyście św. Wojciecha i św. Stanisława. Po zamknięciu skrzydeł szafy ukazuje się dwanaście scen Boleści Maryi.

Podczas II wojny światowej hitlerowscy okupanci wywieźli bezcenne dzieło sztuki do Niemiec i ukryli w Norymberdze. Odzyskany po wojnie ołtarz poddano starannej konserwacji i umieszczono na dawnym miejscu. Pozostałe późnobarokowe ołtarze znajdujące się w kościele wykonane są z czarnego marmuru.

Dziełem Wita Stwosza jest również kamienny krucyfiks w ołtarzu południowej nawy kościoła. Pod wpływem rzeźb mistrza powstał ok. 1473 roku ogromny krucyfiks na belce tęczowej, oddzielającej nawę główną od prezbiterium.

Historia organów Kościoła Mariackiego to długi szereg dat wyznaczających budowy kolejnych nowych instrumentów zastępujących wcześniejsze, najczęściej nie nadające się już do użytku, ich gruntowne renowacje, rozbudowy i przebudowy. W roku 1799 podpisana została umowa pomiędzy Kościołem Mariackim a organmistrzem Ignacym Ziarnickim. W jej wyniku na zachodniej ścianie Bazyliki powstała szafa organowa, która w niezmienionej postaci przetrwała do dzisiaj. Ziarnicki rozbudował i ozdobił także chór muzyczny. Kształt nowej szafy organowej i jej rozmiary wyznaczyły wielkość nowego instrumentu. Sto lat później organmistrz Jan Śliwiński oddał do użytku wyremontowane, sprawne technicznie i brzmieniowo organy trzydziestogłosowe. Można sądzić, iż to właśnie w roku 1899 organy na zachodnim chórze kościoła prezentowały najlepszy stan techniczny spośród instrumentów, które znajdowały się tam wcześniej. Jeszcze tylko przez 9 lat dane było im pozostać instrumentem o mechanicznej trakturze gry.

W roku 1899 Tomasz Fall ze Szczyrzyca zbudował nowe siedmiogłosowe organy w południowej nawie Bazyliki, których sprawna mechanika gry oraz intonacja umożliwiają do dzisiaj wykorzystywanie tego instrumentu do celów koncertowych.

Otoczenie

Placyk pomiędzy Kościołem Mariackim, a Kościołem św. Barbary - plac Mariacki - powstał na miejscu dawnego cmentarza parafialnego. Zaułek ten jest jednym z najbardziej romantycznych zakątków Krakowa. Szczególnego uroku nabiera zwłaszcza późnym wieczorem, gdy w ciszy rozlega się średniowieczny hejnał z Wieży Mariackiej. Stojąca pośrodku placu studzienka jest darem krakowskich rzemieślników z 1958 roku. Zdobiąca ją figura chłopca z brązu jest kopią jednej z rzeźb w ołtarzu Wita Stwosza.

Przy bocznym wejściu do Kościoła Mariackiego zachowały się od czasów średniowiecza żelazne uchwyty, czyli kuny zwane też obręczami pokutników. Zakuwano w nie pijaków i gorszycieli, skazując ich w ten sposób na publiczną hańbę. Obręcz pokutników była zamontowana na takiej wysokości, aby skazany na nią nie mógł ani wyprostować się, ani uklęknąć - co miało tym bardziej uprzykrzyć karę. Przez wieki poziom płyty placu podniósł się i obecnie obręcz znajduje się niewiele ponad ziemią.

Msze święte

  • dni powszednie i soboty - 6.00, 6.30, 7.00, 7.30, 8.00, 8.30, 9.00, 9.30, 10.00, 10.30, 11.00, 18.30
  • niedziele i święta - 6.00, 7.00, 8.00, 9.00, 10.00, 11.15, 12.00, 13.00, 18.30

Zwiedzanie kościoła

Zwiedzanie kościoła może odbywać się zarówno indywidualnie, jak i w grupach. Kościół udostępniony jest turystom codziennie, jednak zwiedzanie jest możliwe w określonych godzinach, poza czasem nabożeństw – w dni powszednie od 11.30 do godziny 18.00, w niedziele i święta od godz. 14.00 do 18.00.

Zwiedzającym udostępniona jest połowa kościoła z prezbiterium oraz ołtarzem główny, którego uroczyste otwarcie następuje o godz. 11.50. Wejście odbywa się po wykupieniu biletu w cenie 6 PLN, 4 PLN (emeryci i renciści) oraz 3 PLN (dzieci i młodzież ucząca się, po okazaniu legitymacji).

Druga część kościoła przeznaczona jest dla wiernych przystępujących do sakramentu spowiedzi oraz modlących się. Wejście głównymi drzwiami możliwe jest dla wszystkich przez cały czas i nie wymaga opłat.

W okresie od 1 maja do końca sierpnia możliwe jest zwiedzanie także Wieży Mariackiej. Wejście odbywa się d strony ulicy Floriańskiej w każdy wtorek, czwartek oraz sobotę w godzinach 9.00 – 11.30 oraz 13.00 – 17.30. Co 20 minut wpuszczane są grupy 10 – osobowe. Koszt biletu wstępu to 5 PLN dla osób dorosłych oraz 3 zł dla dzieci do lat 12.

Źródło:

  • Adamczewski J., Kraków od A do Z, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1992r.
  • Dobrowolski T., Sztuka Krakowa, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1959r.
  • Ludwikowski L., Kościół Mariacki w Krakowie, Wydawnictwo Sport i Turystyka, Warszawa 1988r.
Dodaj komentarz

Wasze opinie

Podziel się swoją opinią





*****
****-
***--
**---
*----
-----

 

    Jeszcze nikt nie dodał własnej opinii. Jeżeli pragniesz podzielić się własnymi wrażeniami, polecić obiekt, lub przestrzec kogoś proszę opisz to tutaj.

    Redakcja come2europe.eu nie ponosi odpowiedzialności za wypowiedzi Internautów opublikowane na stronach serwisu oraz zastrzega sobie prawo do redagowania, skracania bądź usuwania komentarzy zawierających treści zabronione przez prawo, uznawane za obraźliwie lub naruszające zasady współżycia społecznego.

     

    [Zgłoś błąd na stronie]

     

    Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić
    warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w swojej przeglądarce.